| Pierwszym
znanym nam Komisarzem Ziemi Świętej w Polsce był o. Mikołaj Łysakowski
(+1609 r.) z Prowincji Zakonu Braci Mniejszych Bernardynów, którego
powołano na ten urząd dnia 6 stycznia 1604 roku. Jego następcą
został o. Prowincjał Hieronim Przybiński (+1613 r.). W latach
1619, 1636 i 1756 pojawiały się postulaty władz centralnych Zakonu
Braci Mniejszych dotyczące utworzenia Komisariatu w Polsce, a
w latach 1651 i 1758-1761 podjęto konkretne decyzje w tym względzie,
które wszakże nie weszły w życie.
Gdy idzie o wsparcie finansowe, to wiadomo, że już w 1705 roku
przesłano z Polski do Kustodii Ziemi Świętej 400 złotych węgierskich,
a w roku 1708 - 343 złote weneckie (cekiny).
Pod koniec XVIII wieku, na skutek polityki państw zaborczych,
wszystkie Komisariaty działające na ziemiach polskich przestały
istnieć. Dopiero gdy w 1843 roku wznowił działalność Komisariat
Ziemi Świętej w Wiedniu, Polacy zamieszkujący Galicję, odzyskali
możliwość finansowego wspierania Ziemi Świętej, trwało to do 14
lutego 1902 roku. Wtedy bowiem z wiedeńskiego Komisariatu dla
większej skuteczności jego działań utworzono cztery niezależne
komisariaty narodowe, m.in. w Galicji z siedzibą we Lwowie, dla
ludności polskiej. Tu w latach 1902-1911 rezydował Komisarz o.
Joachim Maciejczyk (+1923 r.). Jednak centrala Dzieła Pomocy Ziemi
Świętej, jaką było Stowarzyszenie, zwane Armią Krzyża Świętego,
kierowane przez o. Zygmunta Janickiego, Wicekomisarza (1902-1911
r.) mieściła się od 7 września 1902 roku w klasztorze św. Kazimierza
w Krakowie przy ul. Reformackiej 4. Gdy w 1911 roku o. Zygmunt
Janicki sam został Komisarzem (do 1923 r.), przeniósł do Krakowa
siedzibę Komisariatu.
Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918 roku Komisariat
galicyjski rozszerzył swoją działalność na terytorium odrodzonego
państwa i dlatego przyjął nazwę polskiego i generalnego. Siedzibą
pozostał klasztor św. Kazimierza w Krakowie. Na Komisarzy w dalszym
ciągu powoływano zakonników Prowincji Matki Bożej Anielskiej.
Od 1906-1939 roku Komisariat wydawał pismo "Głos Ziemi
Świętej". W latach 1907, 1909 i 1914 zorganizował pielgrzymki
ogólnonarodowe do Ziemi Świętej liczące po 500 osób oraz dwie
mniejsze w latach 1934 i 1935. Stowarzyszenie Armii Krzyża Świętego
liczyło w 1924 roku 69.924 członków. Do 1935 roku Komisariat regularnie
co roku wysyłał ofiary z Wielkiego Piątku przekazywane przez większość
biskupów polskich. Wobec państwowego zakazu wywozu pieniędzy za
granicę ofiary z lat 1936-1937 doręczono drogą pośrednią, a z
okresu 1938-1939 przeznaczono na budowę nowej siedziby Komisariatu
w Krakowie na Azorach, ale jej wykończeniu przeszkodził wybuch
II wojny światowej.
Chociaż w 1945 roku Komisariat Ziemi Świętej w Krakowie nie
wznowił oficjalnie swej działalności, to jednak podtrzymywał swoje
istnienie jako instytucji poprzez nominacje kolejnych Komisarzy.
W 1992 roku Komisariat oficjalnie zarejestrował się jako Fundacja,
przez co uzyskał osobowość prawną. Powołał do istnienia polski
oddział Międzynarodowego Stowarzyszenia Przyjaciół Ziemi Świętej.
W 1995 zainicjował wydawanie kwartalnika "Ziemia Święta"
jako kontynuacji "Głosu Ziemi Świętej".
Od 1991 roku organizował coraz liczniejsze pielgrzymki do Ziemi
Świętej, nawiązując w ten sposób do tradycji wielkich pielgrzymek
o charakterze narodowym z początku XX wieku.
|
